Spacery po Gdansku





Pamięć wykuta w kamieniu – Cmentarz obok Grodziska

Dzisiejszy spacer zaczynamy na dobrze już nam znanych terenach, na gdańskim Grodzisku. Najpierw tzw. suchą fosą wspinamy się na miejsce, gdzie w 1898 roku postawiono pomnik rosyjskim żołnierzom, którzy zginęli w Gdańsku w 1734, 1807 i 1813 roku. – Pomnik przetrwał wszystkie wojenne zawieruchy – opowiada Piotr Mazurek, nasz przewodnik. – Nie przeszkadzał nikomu, więc do naszych czasów zachował się w praktycznie niezmienionym stanie. Z Grodziska zmierzamy na teren cmentarza garnizonowego. Po drodze słuchamy opowieści o nie odkrytych jeszcze tajemnicach fortyfikacji. Gdzieś w rejonie umocnień znajduje się np. tajemnicze ujęcie wody, którego do dziś nie mogą odnaleźć specjaliści. Jej jakość podobno jest o wiele lepsza niż wody teraz dostarczanej do naszych mieszkań. Spacerujemy do przyległego do Grodziska cmentarza garnizonowego. – Założono go w pierwszej połowie XIX wieku, jako jedni z pierwszych spoczęli na nim żołnierze polegli w czasie napoleońskiej zawieruchy w mieście – mówi nasz przewodnik. Przez wiele lat cmentarz byt zaniedbany. Część nagrobków z gotyckimi napisami splantowano, stawiając na ich miejscu symboliczne kamienne krzyże, gdzieniegdzie spośród płyt nagrobnych przebijają jeszcze gotyckie litery. By stworzyć nowe nagrobki, przekuwano te stare. Mimo śladów dawnego barbarzyństwa na cmentarzu zachowało się wiele pamiątek, po tych, którzy spoczęli tu jeszcze przed pierwszą wojną światową.

1. Pomnik marynarzy z “Magdeburga”
Charakterystycznym elementem mogiły 14 żołnierzy i 3 marynarzy z krążownika “Magdeburg” jest wielka okrętowa kotwica. Inskrypcja wyryta na pomniku w kształcie ostrokołu głosi, że niemieccy żołnierze i marynarze zginęli w czasie “wojny światowej za swoją ojczyznę”. Dodajmy, że chodzi o pierwszą wojnę światową.

2. Pomnik w kształcie czterech luf
Pomnik w kształcie czterech okrętowych luf znajdziemy niedaleko pomnika żołnierzy rosyjskich. Stare źródła mówią, że w 1909 roku podczas remontu okrętu wojennego w stoczni zginęło kilku członków załogi. Pochowani zostali właśnie w tym miejscu.

3. Pomnik żołnierzy rosyjskich
Zbudowany ze środków emigrantów rosyjskich w Wolnym Mieście Gdańsku, Oddaje cześć poległym żołnierzom. Dziś zniszczony i zaniedbany. Niegdyś znajdowały się na nim tablice z nazwiskami żołnierzy i mozaika z Chrystusem. Po tych elementach nie zostało już śladu. Obok pomnika znajduje się kilka grobów z prawosławnymi krzyżami.

4. Pomnik Niemców
Postawiony w 2000 roku staraniem Związku Mniejszości Niemieckiej w Gdańsku. Treść obelisku w języku polskim i niemieckim głosi: “Pamięci. Niemców spoczywających na nieistniejących już gdańskich cmentarzach, oraz tych, których szczątki złożono w tej kwaterze”.

5. Pomnik policji
Do dziś zachował się na pomniku kamienny wizerunek hełmu, jaki nosili policjanci w Wolnym Mieście. Obok gotykiem wyryto inskrypcję: “Naszym zmarłym”. Poświęcono go poległym na Służbie gdańskim policjantom.

6. Muzułmanie
Fragment cmentarza poświęcony jest na kwatery muzułmanów. Na nagrobkach widnieją półksiężyce. Znajdziemy tu kilkanaście grobów, tych muzułmanów, którzy zmarli w Gdańsku.